Tag Archives: AfricaMuseum@BOZAR

‘Congo Art Works’ through the eyes of a guide

‘Congo Art Works’ is the most recent exhibition of our pop-up museum. The popular paintings from 1968-2012 currently on show in BOZAR are very entwined with daily life in Congo. The exhibition is worth your admiration, says Katrien Van Craenenbroeck who has been an educational worker in the museum for over 15 years. She walks you through Congo Art Works and explains her thoughts on the exhibit.

You have been a guide for many years now. How would you describe our latest exhibition Congo Art Works?
The exhibition shows the museum’s scientific and artistic expertise through a combination of older ethnographic collection pieces as well as recently acquired paintings, never shown in Belgium, from historian Bogumil Jewsiewicki’s collection. In this collection you can find classic paintings which are mainly all about landscapes and African nature. They are painted with high quality materials by artists with no real academic background. However, they had the opportunity to be gathered in a school which was called ‘academy’ and be guided and sponsored by the French marine Desfosses. On the other hand, you have the popular paintings which are fully connected with urban life. People painted to survive and had no academic background whatsoever. They used basic materials and things you can find in daily life such as wax prints for a canvas and palm oil as a base for paint.

What are the biggest challenges in this exhibit for you?
That would be to guide in a way that everybody in the group understands what I try to explain. It would be sad if people booked a guided tour and afterwards didn’t get what the exhibit is all about. It has so many layers, it’s much more complex than meets the eye. I try as much as possible to adapt my tour to the group in front of me. An art school for example would be more interested in the materials and aesthetic aspects of the paintings. But if it’s a group of people who are culture lovers but no experts on the subject I will try to keep my tour more general.

As a guide you are directly in contact with the public. How do you manage to build a wellstructured answer to the most critical questions, considering you don’t have time to really think it through?
I try to ask them what they mean by analysing the question piece by piece. I try to put it in context as much as possible. If the answer isn’t enough for them, they can always leave their contact information. I will gladly do deeper research and get back to them afterwards.

There is so much to see in this exhibition and in each painting in particular. Considering a
guided tour takes 1.5 hours, how do you manage this?
There are 82 paintings in the exhibit and a lot of ethnographic objects as well. Of course it’s not possible to talk about each painting and I have to be selective. I always have some sort of tour in my head and make a selection before the tour begins. I also know which themes I would like to highlight and what messages to bring to the table. In each room there are some titles from which I always try to build my story but, as I said before this also varies according to the interests of the group. Most of the time 1.5 hours is just long enough for people to remain focused on the subject, but it does occur that they can’t get enough of the tour. In that case, if I have the time, I do try to chat with them afterwards and suggest that they take another tour around the exhibit by themselves as well. We also sell a lovely catalogue which can be purchased in the museum shop in our CAPA-building. And they are always welcome to join our other pop-up activities such as Africa Sundays. Of course, I also encourage them to look forward to the reopening in 2018.

You studied African languages and culture at Ghent University. Does that mean that you
already had a lot of background information or did you have to study the exhibit yourself?
It’s been a while since I graduated and although everything around languages and culture remains very appealing to me, I did have to enlighten myself on this particular subject. For one because the exhibit shows popular painting from another point of view than just the aesthetic one. There are so many different aspects: social life, history, politics… I guess you can say that I do have more affinity for the paintings that have words written in some of the national languages since I do understand some of them. I really love the way many artists show the power of languages in their paintings.

In conclusion, what is your top 3 selection and why is this exhibit an absolute must-see?
Choosing my Top 3 took me quite some time and isn’t absolute since I love many more than 3
paintings in the exhibit but if I must choose:

Edisak, ‘Inakale’, Bunia, Ituri, DRC, 1992, RMCA collection, Tervuren.

‘Inakale’ was very popular in the 70s and 80s and was painted for locals especially. It tells a story about a man sitting in a tree. He wants to get out of the tree because a snake is coming for him on the branches. He’s trapped because on the land is a lion patiently waiting for him to come down. And he can’t jump into the water on the other side since a crocodile is also waiting for dinner in the river.This painting is ideal to get a discussion started: what does it mean? Is there a religious and spiritual meaning behind it? Is it more of a political interpretation during the Mobutu regime? Is it a situation that actually happened and therefore more about history? It all depends on your own personal interpretation.

Chéri Cherin, ‘Lutte pour la survie’, Kinshasa, DRC, 2002. RMCA collection, Tervuren.

A painting with more of a contemporary theme is one from Chéri Chérin.You can see people with different diseases going to what seems to be a traditional doctor. The writing on the wall reveals that he is specialised in everything and therefore cures everything. Behind the walls of the inner courtyard where the doctor works his magic loom both a hospital and a church. An airplane flies through the very blue skies. It shows everything about healthcare in Congo which is often problematic. The hospital and airplane show the more expensive solutions, which can only be paid for by the rich, while the church and the traditional medicine man can be interpreted as being the only option for the average person.

Woyo pot lid. RMCA collection, Tervuren.

One of the ethnographic objects that I really like is the Woyo pot lid. It has a direct link to the oral habits in Congolese society. History shows us that they were used for communication between couples or family members. For example, when a woman wanted to discuss a problem with her husband she would place a pot lid on the freshly cooked meal she made for him. I think it’s very original and inspiring, and it makes me a bit sad that this habit has no longer been in use since the beginning of the 20th century.

Why is this exhibit a must-see?
First off, because you get to see much more than paintings of the big artists such as Chéri Chérin and Chéri Samba. They paint for European clientele whereas popular artwork is much broader. The exhibition places popular paintings in a social and historical context and also shows paintings that have never been on show before. The combination with the older objects is pretty unique too. The way the so-called ethnographic ‘ritual’ objects are interpreted is much subtler than usually shown in temporary exhibits. Therefore, you can say this exhibit is exceptionally sensational!

> more information about ‘Congo Art Works’

Askanyi au Studio Congo

Askanyi³Un dimanche par mois, dans le cadre du musée pop-up, « Africa Sunday » est organisé à AfricaMuseum@BOZAR.

C’est ainsi que ce dimanche 13 décembre, se sont élevées les voix du groupe Askanyi dans le Studio Congo ; le public en a perdu la sienne…

C’est devant près de 150 personnes, petits et grands, venant de tous horizons, que se sont produits les musiciens et chanteurs du groupe.

Askanyi (qui signifie « peuples » en wolof), c’est un mélange d’instruments à cordes et de chants traditionnels africains. Si cette combinaison peut paraître étonnante au départ, elle l’est encore plus lorsqu’on écoute les artistes à l’œuvre.

On est tout de suite impressionné par la DSC_0119puissance des voix et la beauté du mélange. Impossible de ne pas être transporté et de ne pas frissonner devant ce spectacle. Sans que l’on ne s’en rende compte, le Studio Congo a voyagé ce dimanche, gratuitement et durant une heure, pour le plus grand plaisir de tous.

Membres du groupe : Les musiciens Esther Lambrechts, Sebastien Paz Ceroni, Marijn Thissen, Robrecht Kessels et les chanteurs Jupiter Diop, Marie-Ange Teuwen, Nicole Letuppe et Fredy Massamba (remplacé ce dimanche par Soul T).

Stacy Adabunu, stagiaire MRAC



Session d’écoute d’archives coloniales

Session d'écoute d'archives sonores 13 novLe jeudi 13 novembre, dans le cadre du cycle de conférences intitulé « L’Afrique au zénith » se tenant à BOZAR, le MRAC et l’ONG Coopération Education Culture (CEC) ont proposé une session d’écoute d’archives sonores de la propagande coloniale belge. Ces archives, conservées par la SONUMA (SOciété de NUMérisation et de commercialisation des Archives audiovisuelles), proviennent de l’Institut National de Radiodiffusion, l’ancêtre de la RTBF.

Lorsqu’il a été question de réactualiser l’exposition « Notre Congo. La propagande coloniale belge dévoilée », Julien Truddaïu, chargé de mission à CEC, a plongé dans les différents canaux relayant la parole coloniale officielle. La radio a offert quelques perles sonores, dont certaines qui étaient, jusque-là, restées inaccessibles au public.

Le Foyer 1 à BOZAR, qui se prête parfaitement à des interventions intimistes et conviviales était, pour l’occasion, plongé dans l’obscurité. Ainsi, le public a pu s’immerger complètement dans des témoignages sonores qu’un commentaire remettait sobrement dans leur contexte et que rehaussaient de subtiles interventions musicales. Ces voix, aux accents d’antan, laissaient entendre « la civilisation en marche au Congo », la nécessité de valoriser le territoire, d’en exploiter les richesses, de faire marcher droit ses habitants, etc. Idées et images ressassées par la radio, mais aussi la presse, la publicité, les chromos, les jeux d’enfants, qui ont largement infusé dans l’imaginaire collectif belge et qui ne sont pas sans répercussions sur la manière dont on appréhende aujourd’hui le Congo, ses habitants et les membres de sa diaspora.


‘Chants à l’inanga du Rwanda et du Burundi’

Melchior Ntahonkiriye met zijn inanga

Melchior Ntahonkiriye met zijn inanga

Een muzikale pop-up activiteit in AfricaMuseum @ BOZAR

In oktober 2014 ging een nieuwe Pop-up activiteit van start in onze ruimte AfricaMuseum @ BOZAR te Brussel. In de reeks Afrika in het Zenit vertellen experts van het museum, kunstenaars of particulieren regelmatig op donderdagmiddag over hun passie voor Afrika doorheen de verschillende aspecten van hun onderzoeksveld.

De primeur van deze Afrika in het Zenit ging op donderdag 9 oktober naar de Burundese muzikant Melchior Ntahonkiriye met een kort optreden begeleid door de inanga, een traditioneel instrument uit Oost-Afrika.

Na een korte inleiding door etnomusicologen Rémy Jadinon (KMMA) en Linda Vanden Abeele,  gespecialiseerd in de muziek rond de Grote Meren, nam de in traditionele kledij gehulde muzikant het woord.  Melchior Ntahonkiriye vertelde hoe hij het bespelen van de inanga had geleerd van vader op zoon, zoals de traditie het voorschrijft, en hoe complex het is om het instrument te leren spelen op latere leeftijd, zoals hij zelf heeft ondervonden door erover les te geven in Canada…
Een nieuwsgierig en geboeid publiek vuurde heel wat vragen af. Wordt het instrument door een specialist vervaardigd? Van welke boomsoort komt de klankkast? Welk materiaal wordt gebruikt voor de snaren? Waarom wordt er gefluisterd tijdens het bespelen van de inanga? Bespelen ook vrouwen en kinderen dit instrument? …

Zo leerden we dat de snaren van het instrument oorspronkelijk vervaardigd waren van de zenuwen van koeien maar nu van nylon zijn; dat het vervaardigen van een inanga echt wel talent en expertise vraagt en een kunst is; dat de inanga bespeeld wordt in de intieme sfeer van de huiselijke kring en niet bij festiviteiten of rituelen als huwelijk of begrafenis; dat het net de bedoeling is om het instrument te horen en niet de zang ; dat weinig jongeren in Burundi nog geïnteresseerd zijn om dit traditionele instrument te leren bespelen…

Tot slot speelde de muzikant 3 korte stukjes op de inanga terwijl hij teksten fluisterde in het Frans en het Kirundi (burundese taal).

Op 10 oktober trad Melchior Ntahonkiriye nog op in BOZAR met  ‘Court music from Rwanda and Burundi’. Op de website van BOZAR  kan je trouwens in 2 korte filmpjes met hem en zijn muziek kennismaken: http://www.bozar.be/activity.php?id=15525

Praktische info
Volgende lezing op 20 november 2014 : ‘Koken op « Kongolese » wijze : enkele historische en taalkundige anekdotes’ door KMMA linguïste Birgit Ricquier.

Het programma van Afrika in het Zenit  voor 2014 – 2015 vind je op de KMMA website:

AfricaMuseum@BOZAR: een pop-up in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel

Midden maart 2014 opende in foyer 1 van het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel (BOZAR) de informatie- en ontmoetingsplaats AfricaMuseum@BOZAR.

In deze ruimte krijg je, tot de heropening van het museumgebouw in Tervuren in 2017, tekst en uitleg over de renovatie via een informatiekiosk bij de maquette van de toekomstige, nieuwe museumsite. Daarnaast vind je er een tijdelijke installatie in het kader van het Pop-up museum, het museum op verplaatsing.

De eerste van de reeks tijdelijke installaties draagt de titel 500 000 pagina’s kennis. Meer dan een eeuw onderzoek in het museum en toont de wetenschappelijke publicaties van het KMMA sinds zijn oprichting in 1898.
Deze eerste opstelling leunt aan bij de kernopdracht van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA) nl. het verspreiden van kennis. Alhoewel het museum vandaag de dag zijn expertise deelt via allerlei multimedia als internet, databanken, cd enz.is het publiceren van gegevens en resultaten in boekvorm lange tijd de regel geweest.

500 000 pagina’s of 1350 titels
3 wanden van de ruimte, met een totale lengte van zo’n 25 meter, geven je een duidelijk beeld van de omvang en de diversiteit van de KMMA-publicaties.
In chronologische volgorde, van 1910 tot 2014, vertegenwoordigen 1350 titels meer dan 20 disciplines uit het museum. Je vindt er publicaties van natuurwetenschappen (zoölogie, houtbiologie…) over aardwetenschappen tot menswetenschappen (archeologie, koloniale geschiedenis, etnografie, linguïstiek, etnomusicologie, politieke geschiedenis) en zelfs museologie (catalogi van tijdelijke tentoonstellingen).
Deze publicaties geven de evolutie weer van het onderzoek en de ontdekkingen, maar ook van sociale, culturele en politieke trends. Ze gaan niet enkel terug in de geschiedenis van het museum maar tegelijkertijd ook in die van de Belgische geschiedenis met zijn complexe, diepgaande en voortdurend evoluerende relatie met Congo.

De auteurs
Wie zit achter deze 500 000 pagina’s? Eerst en vooral zijn het de onderzoekers van het KMMA zelf of van universiteiten die werken rond Congo of Midden-Afrika.
Andere auteurs zijn missionarissen, militairen of beheerders…, personen die zich op het terrein bevonden tijdens de koloniale periode of die er momenteel zijn in het kader van ontwikkelingssamenwerking of een wetenschappelijke zending. Andere auteurs zijn dan weer getuigen van belangrijke gebeurtenissen…

Multifunctioneel (en) oord van verpozing
De zitbankjes in kleurrijke Afrikaanse opdruk nodigen je uit om te verpozen bij de video met en over onze wetenschappers. Verder kan je in alle rust grasduinen in de rijkdom aan kennis; een heleboel publicaties liggen namelijk ter inzage op de tafel of de verplaatsbare meubeltjes.
In AfricaMuseum@BOZAR kunnen op aanvraag ook lezingen, debatten, filmvertoningen of conferenties plaatsvinden. 
Kinderen van 7 tot 12 in school- of familieverband kunnen in een aparte ruimte achteraan op een creatieve manier Afrika kunnen ontdekken in de workshop Studio Congo.

Praktische info
• AfricaMuseum@BOZAR (in foyer 1) in BOZAR, Ravensteinstraat 23, 1000 Brussel
(volg de pijlen op het gelijkvloers, rechts van de grote trap)
Gratis toegang van dinsdag tot vrijdag van 10 tot 18 u.
Ook op zondag van 11 tot 18 u, uitgezonderd in de maanden juli en augustus.

• De tijdelijke installatie 500 000 pagina’s kennis. Meer dan een eeuw onderzoek in het museum is te bezoeken tot 4 januari 2015.
Volgende installaties die hier te zien zullen zijn: Cartografie en Grenzen / Getuigenissen / Geluid en beeld /Naar een nieuw museum…

• Een overzicht van activiteiten in deze ruimte en in Studio Congo vind je op onze website

• Vele van de publicaties hier aanwezig kan je ook bestellen via onze website.

• Samenwerking tussen het KMMA en het Koninklijk Paleis voor Schone Kunsten is er ook op vlak van tentoonstellingen rond Afrikaanse kunst en cultuur. Zo loopt in Bozar tot 31 augustus 2014 de fototentoonstelling Where we’re at! Other voices on gender.
Lees ook op deze blog :Rencontre d’artistes à AfricaMuseum@BOZAR


Rencontre d’artistes à AfricaMuseum@BOZAR


Dimanche 15.06.2014

Dans le cadre de l’Été de la photographie (Summer of photography), une série d’artistes, originaires d’Afrique, des Caraïbes et du Pacifique, ont présentés leurs travaux au public, venu nombreux à cette rencontre informelle dans l’espace AfricaMuseum@BOZAR à Bruxelles. Leurs œuvres sont actuellement à découvrir à BOZAR dans l’exposition Where we’re at! Other voices on gender

En présence de la Commissaire de l’exposition, Christine Eyene, les artistes ont livrés des témoignages très personnels sur leurs démarches artistiques et les thématiques présentes dans leur œuvres : l’égalité des sexes, la représentation des femmes, le corps et la sexualité,  l’auto-représentation, la migration, les racines multiples.

Les artistes présentes étaient Hélène Amouzou (Togo/Belgique), Cecilia Ferreira (South Africa), Lisa Hilli  (Papua New Guinea/Australia), Shigeyuki Kihara (Samoa/New Zealand), Michèle Mangema (RDC/France), Alberta Whittle (Barbados).
Pour clôturer la rencontre, la comédienne Awa Sene Sarr, accompagnée de Pee Diamond, musicien, a proposé un récital sur le thème de la Liberté.

Cette rencontre a été organisée en partenariat avec le Musée royal de l’Afrique centrale, BOZAR et l’Union des Femmes Africaines.

Plus d’infos