Tag Archives: Empty museum

Het projectteam voor de nieuwe permanente tentoonstelling

Brainstorming

Als het museum in 2017 opnieuw opengaat, zal het helemaal van uitzicht veranderd zijn.
Een nieuwe permanente tentoonstelling opbouwen doe je echter niet in een-twee-drie. De collecties die het museum bezit zijn zo divers en omvangrijk, de thema’s die aan bod komen en de mensen die erbij betrokken zijn, zo talrijk, dat een feilloze coördinatie een noodzaak is.
Daarom deed het KMMA in 2011 een beroep op projectleider Terenja van Dijk voor het ontwikkelen van de verhaallijn en een visueel scenario voor het nieuwe museum. Onder haar leiding werden 5 interne tentoonstellingscoördinatoren aangesteld, telkens bijgestaan door een documentalist. Samen vormen deze mannen en vrouwen het projectteam voor de permanente tentoonstelling, in de wandelgangen ook ‘het renoteam’ genoemd.

Opdracht van het renoteam

Het renoteam waakt erover dat de nieuwe permanente tentoonstelling volledig kadert in de missie van het museum en refereert naar de eigenheid van het KMMA, dat zowel een referentiecentrum is wat betreft Midden-Afrika als een getuige van het koloniale verleden.

reservesDe belangrijkste taak van het team bestaat uit het ontwikkelen van een visueel draaiboek, het inhoudelijk uitdiepen en toetsen van de verhaallijn. Hiervoor baseert het renoteam zich op exhibition briefs, basisdocumenten die tussen 2002 en 2010 door diverse werkgroepen zijn opgesteld (kerngroep, stuurgroep, wetenschappelijke coördinatoren, wetenschappers, publieksgerichte medewerkers en collectiebeheerders). Het globale scenario werd ontwikkeld door een extern scenarist.
Een ander aspect is het verzamelen en beschrijven van de objecten en museologische middelen voor de 5 thematische zones  die het nieuwe museum zullen uitmaken.
In totaal zal de nieuwe permanente tentoonstelling zo’n 24 zalen en circulatieruimtes of 6600m2 beslaan.
De 5 zones zijn: 

Een inventaris voor de collectiestukken in CollectiveAccess

Een belangrijk werkinstrument voor het beschrijven van de objecten, ideeën en audiovisuele middelen die in het nieuwe museum zullen worden uitgestald is CollectiveAccess.

CollectiveAccessReeds in 2011 werd deze digitale databank op maat ontwikkeld voor het opslaan van alle collectiestukken. Je vindt er afbeeldingen van etnografische objecten, van gesteenten, van opgezette dieren, met daarbij telkens de afmetingen, een beschrijving en de vereisten wat betreft restauratie, socclage, temperatuur, klimaat…Verder zitten er historische foto’s in de gegevensbank maar ook muziek- en filmfragmenten, schema’s, kaarten en beschrijvingen van museologische ideeën.

objects2Min De Meersman, een van de tentoonstellings-coördinatoren :
“Van elke zone en zaal leveren we informatie aan de scenografen over de bedoeling ervan, welke boodschap we willen brengen. Alle zones zijn onderverdeeld in verschillende niveau’s en steeds meer in detail, van modules, tot componenten en subjects. Zo kan scenograaf Niek Kortekaas de objecten ook duidelijk situeren in zijn ontwerp.

Elke coördinator maakt voor zijn/haar zone voorstellen die hij/zij steeds opnieuw bespreekt met de wetenschappers en de andere coördinatoren, maar ook met Afrikaanse of internationale experten in hun vakgebied. Steeds sturen we bij en toetsen we met collectiebeheerders af of de geselecteerde objecten geschikt zijn voor uitstalling: zijn ze te fragiel, doorstaan ze de belichting, komen ze reeds aan bod in een ander stukje van de verhaallijn? En dan moet wel eens een ander collectiestuk geselecteerd worden of de draad van het verhaal worden bijgesteld. Het gelijktijdig werken op verschillende zalen en standpunten moet samen een verhaal maken en dat maakt het soms complex. Past een zaal in het geheel, bij de zaal ervoor en de zaal erachter? Is de inhoud interessant zaal voor jongeren, gezinnen, kunstminnaars, schoolkinderen… ? Wij proberen om elke zaal te bekijken met de ogen van het publiek.”

preview-gallerySandra Eelen,  interieurarchitecte museologie, vult aan : “Opdat de scenografen de collectiestukken in de juiste schaal in hun ontwerp kunnen integreren, is het ook belangrijk dat van elk object tekeningen op schaal gemaakt worden. Zo zijn er al 1550 objecten van etnografie en geschiedenis bestudeerd en gedocumenteerd, voor biologie zijn dat er momenteel 200; voor archeologie 150 en voor geologie 340. We zitten momenteel wellicht aan 75% van het totaal aantal objecten dat in de zalen zal tentoongesteld worden.”

L’embarras du choix

Dat het selecteren van de meest gepaste objecten een grote uitdaging is en een opdracht die niet in je kleren kruipt, mag duidelijk zijn.
‘Er zijn zoveel mooie dingen en voor heel veel thema’s zou je een heel museum kunnen vullen!”, aldus Sandra. “ L’embarras du choix… We zitten nu aan een 12000 objecten of visuals of ideeën maar slechts een selectie wordt daarvan gebruikt”.

objectsEn Min vult aan : “Er is een periode geweest dat ik hele nachten het scherm van Collective Access met een hoop objecten voor me zag, vooral toen we tegen de klok moesten werken om de inventaris klaar te hebben voor de scenografen. Maar momenteel droom ik eerder over de schikking in de zalen en soms gebeurt het dan inderdaad dat je wakker wordt met een aha’-gevoel …En dat, is uiteraard heel fijn!”

 

Meet Terenja van Dijk, project leader of the new exhibition

How do you create a new museum? Where to start? Who’s involved and what are the challenges?…

Terenja van Dijk is the project leader of the new exhibition in the future museum. She is responsible for the day-to-day management of a team of coordinators (the ‘renovation team’), each of whom is dealing with different themed zones.
The new Royal Museum for Central Africa is expected to open mid 2017.

Een museum leeghalen doe je niet van vandaag op morgen…

En doe je ook niet alleen!
Een hele ploeg medewerkers uit verschillende diensten is maanden lang bezig geweest met het leeghalen van de zalen van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika.
Een woordje uitleg door twee van de coördinatoren, Nathalie Minten en Wim Wendelen…

Nathalie Minten en collega's maken het museum leeg.

Nathalie Minten en collega’s maken het museum leeg.© KMMA

Nathalie Minten is coördinatrice van een zeskoppig team voor ‘Conservering en restauratie’ binnen de afdeling Archief- en Collectiebeheer van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika. Een van de taken die zij er de afgelopen twee jaar heeft bijgenomen was het coördineren van de verhuis van de objecten van het departement Culturele Antropologie en Geschiedenis.

De voorbereidingen
Nathalie
: “De voorbereidingen hiervoor begonnen in mei 2011 en namen ongeveer twee en een half jaar in beslag. Na een intense voorbereidende reorganisatie van collecties en reserves en een volledige update van de inventaris van de objecten in het museum werd op 4 februari 2013 een try-out gedaan.
Daarbij werd 1 vitrine volledig leeggemaakt en overgebracht naar de reserves. Hiermee wilden we de procedure, die gevolgd zou worden tijdens de eigenlijke verhuis, testen en op punt stellen. We hebben de objecten gelabeld met de nodige informatie en overgebracht naar hun standplaats in de reserve. Dankzij deze test konden we een inschatting maken van de tijd die nodig zou zijn voor het leegmaken van alle museumzalen. Daarvoor werden 23 dagen voorzien, maar dankzij de inzet van een hele ploeg kon de klus geklaard worden in 15 werkdagen!
Voor deze verhuis was er een nauwe samenwerking tussen de dienst ‘Conservering en restauratie’ en o.a. de Technische dienst en de dienst Gebouwenbeheer. Met het departement Biologie, dat de zalen met de diorama’s en dieren voor zijn rekening nam, hebben we afspraken gemaakt om de verhuis zo vlot als mogelijk te laten verlopen.
Ter voorbereiding van de hele verhuis hebben we 2 lijsten opgesteld: de ene met een overzicht van alle objecten in het museum met hun inventarisnummer, vitrine en afmeting;  de tweede met een overzicht van alle beschikbare vrije ruimte in de reserves. Daar werden trouwens collecties herschikt zodat er ruimte kon worden bij gecreëerd. Deze 2 lijsten werden vervolgens naast elkaar gelegd zodat er voor elk te verhuizen object virtueel een plaats kon worden gereserveerd in de reserve. Vóór de eigenlijke verhuis al had elk object dus een specifieke plaats toegekend gekregen in de reserves.”

De eigenlijke verhuis
De eigenlijke verhuis startte op maandag 2 december 2013, de ochtend nadat directeur Guido Gryseels de poorten van het museum had gesloten tijdens een spetterend gratis slotweekend.
Zo verlieten op 3 weken tijd 1460 etnografische objecten en muziekinstrumenten het museum, net zoals een 200-tal objecten van de afdeling ‘Koloniale geschiedenis’’ en 112 voorwerpen uit de tentoonstelling ‘Congostroom’. Ze vonden allemaal een plaatsje in de eigen reserves in Tervuren.
Andere collecties en archieven, die ter voorbereiding uit de kelders van het museum werden verhuisd, konden gedeeltelijk worden ondergebracht op externe locaties zoals de Financietoren in Brussel en het Rijksarchief in Leuven.

Terecht blikt Nathalie Minten met enige fierheid terug op de snelheid en efficiëntie waarmee de ploeg de klus geklaard heeft. Een grondige voorbereiding en een niet-aflatende inzet van het hele team waren onontbeerlijk voor het slagen van dit project.
De volgende jaren zal ze, samen met een aantal andere diensten, bepaalde aspecten van de renovatie opvolgen, zoals bijvoorbeeld het voorbereiden van de geselecteerde stukken voor het nieuwe museum.

Wim Wendelen aan het werk. © KMMA

Wim Wendelen aan het werk. © KMMA

Voor het leegmaken van de zalen met de diorama’s en dieren was Wim Wendelen van de afdeling ‘Biologische collectie- en databeheer’ verantwoordelijk.

Ook Wim en zijn team hebben bergen verzet. In december 2013 veranderden ze zo’n 200 kubieke meter waaronder een 150 m2 zoogdieren van plaats. Al deze objecten uit de zalen vonden een onderkomen in de reserves in Tervuren.

Wim: “In totaal verhuisde zo’n 10 ton: 600 gewervelde dieren waaronder 280 vogels en 270 zoogdieren. De olifant alleen al woog 1300 en het nijlpaard 400 kg ! Andere collecties, afkomstig uit de kelder van het museum, hadden eerder al een onderkomen gevonden op externe locaties zoals bijvoorbeeld de Financietoren in Brussel.”

Onze eyecatchers
De grootste objecten uit het museum – onze eyecatchers –  kregen onderdak in musea of openbare gebouwen verspreid over België.
Zo kan je gedurende de renovatiewerken de volgende stukken elders bewonderen:
onze olifant in Technopolis in Mechelen
– de giraf in Autoworld in Brussel
– het nijlpaard in het Musée des Arts Contemporains te Grand-Hornu
– de luipaardman in het MAS (Museum aan de Stroom) te Antwerpen
– de prauw in het Legermuseum te Brussel

Meer info op onze website : Permanente eye-catchers

> bekijk ook de videoclip : Empyting the galleries
> lees ook:
Lege museumzalen: het decor voor een Hitchcock-film

Lege museumzalen: het decor voor een Hitchcock-film…

Meer foto's van lege museumzalen. Klik op de foto om de fotogalerij te starten.

Meer foto’s van lege museumzalen. Klik op de foto om de fotogalerij te starten.
(Foto’s : Jo Van de Vijver)

Sinds de deuren van het museum zijn dichtgegaan op 1 december 2013, ontfermen verschillende collega’s van Collectiebeheer, Technische dienst, Museologie, Gebouwenbeheer samen met enkele van onze bewakers zich over het leegmaken van de vele vitrines en diorama’s.  Ze werken hard om alle dieren, objecten en maskers met de nodige zorg en voorzichtigheid in te pakken en te verhuizen. Sommige collega’s lijken wezenloos voor zich uit te staren. Andere zijn druk in de weer met verhuizen. 

Zaal voor zaal wordt leeggehaald en dat gaat erg snel. De magie van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika laat niemand onverschillig. Het lege museum ademt een nostalgie uit als nooit tevoren. Waar ooit zoveel leven in zat, is nu eventjes niets meer. Sommige diorama’s zijn onbewoond of al afgebroken. De zalen liggen er donker en verlaten bij. Ze hebben bijna iets akeligs en kunnen dienen als decor voor een oude Alfred Hitchcock-film. Een grote verhuiskist, gevuld met opgezette vogels, staat klaar voor vertrek. In een onverlichte zaal met enkel nog wat bestofte vitrines, blijft de giraf verweesd achter.

We kijken allemaal uit naar dat nieuwe hoofdstuk waar we onze bezoekers opnieuw kunnen verwelkomen in een nog indrukwekkender museum, zonder de rijkdom en de ziel van het oude uit het oog te verliezen. Een bezoeker schreef in ons gastenboek: ‘Achteruitblikken is kijken naar de toekomst’…

(Elke Bergeys – Reservaties en Onthaal & Communicatiedienst – Foto’s: Jo Van de Vijver)